درس سوم : تاريخچه مختصر براى يك دانشجو كه مىخواهد علمى را تحصيل كند و يا اطلاعاتى درباره آن كسب كند لازم است كه آغاز پيدايش آن علم ، پديد آورنده آن ، سير تحولى آن علم در طول قرون ، قهرمانان و صاحبنظران معروف آن علم و كتابهاى معروف و معتبر آن علم را بشناسد و با همه آنها آشنايى پيدا كند . علم اصول از علومى است كه در دامن فرهنگ اسلامى تولد يافته و رشد كرده است . معروف اين است كه مخترع علم اصول محمدبن ادريس شافعى است . ابن خلدون در مقدمه معروف خود در بخشى كه درباره علوم و صنايع بحث مىكند مىگويد : اول كسى كه در علم اصول كتاب نوشت ، شافعى بود كه كتاب معروف خود به نام الرساله را نوشت و در آن رساله درباره اوامر و نواهى و بيان و خبر و نسخ و قياس منصوص العلّه بحث كرد . پس از او علماى حنفيه در اين باره كتاب نوشتند و تحقيقات وسيع به عمل آوردند . همان‌طور كه مرحوم سيدحسن صدر اعلى اللَّه مقامه در كتاب نفيس تأسيس